Merhaba Bgwellness okurları! Bugün sizlerle “Nonbinary ne demek” konusunu ele alacağız.
Nonbinary Ne Demek?
Eskişehir’de yaşayan, 27 yaşında bir üniversite araştırmacısı olarak, bazen ders verirken bazen de arkadaşlarımla sohbet ederken gündeme gelen bir kavram var: nonbinary. Hani bu kavramı duyduğumuzda kafamızda birkaç soru işareti oluşuyor ya, işte ben de o soruları biraz da olsa netleştirip, konuyu hem bilimsel hem de herkesin anlayacağı şekilde açıklamaya çalışacağım. Ama tabii ki, her zaman olduğu gibi biraz eğlenceli ve anlaşılır bir dil kullanarak.
—
Nonbinary Nedir?
Basit bir ifadeyle, nonbinary (veya diğer adıyla non-binary) cinsiyet kimliği, erkek veya kadın olarak tanımlanmayan bir kimliktir. Yani, “nonbinary” olan bir kişi kendini ne tamamen erkek, ne de tamamen kadın olarak hisseder. Cinsiyet kimlikleri, genelde iki kutupta—erkek ve kadın—yoğunlaşır, fakat bazı insanlar bu iki uçtan birine ait hissetmezler veya bu kutupların arasında bir yerde olurlar. İşte burada devreye nonbinary kimlik giriyor.
Peki, bu kimlik neden bu kadar önemli? Çünkü bir kişinin cinsiyet kimliği, sadece biyolojik cinsiyetinden ya da toplumsal normlardan ibaret değil. İnsanlar, kimliklerini kendileri belirlerler. Nonbinary, bu kimlikleri daha özgürce ve kesin sınırlarla belirlenmeden yaşamak isteyenler için bir alan yaratıyor.
—
Nonbinary Kimlik Nasıl Anlaşılır?
Nonbinary olmanın birçok farklı yolu var. Bu, aslında “tek bir doğru” olmadığı anlamına geliyor. Bir kişi, bazen erkek gibi hissedebilir, bazen kadın gibi, bazen de hiçbiri gibi. Yani, bu kimlik sabit değil, zamanla değişebilir veya bir kişi, kendini hiç bir zaman bu kutularda hissetmeyebilir.
Şimdi, bunu anlamak için şöyle bir örnek verelim. Düşünün ki, sabah uyandığınızda, güne enerjik bir şekilde başlamak için şort ve tişört giymek istiyorsunuz. Ama bir diğer sabah, kendinizi daha rahat hissetmek için geniş, rahat bir elbise giymek isteyebilirsiniz. Şimdi, her iki kıyafeti de giydiğinizde, “Bu tamamen erkek tarzı mı, yoksa kadın tarzı mı?” diye sorgulamıyorsunuz. İkisi de sadece sizin ruh halinize göre seçilmiş kıyafetler.
Nonbinary kimlik de tam olarak böyle bir şey; kişi, kendisini erkek ya da kadın gibi hissettiğinde, bu kimlikleri bir kural olarak almak yerine, anlık bir seçim olarak alır. Bu da, nonbinary olan birinin, sabah başka, akşam başka hissetmesinin normal olduğu anlamına gelir.
—
Nonbinary Kimlik ve Toplumsal Beklentiler
Günümüzde, çoğu toplumda hala cinsiyetin belirli kalıplara sokulması yaygın. “Kadınsan kırmızı ruj sürmelisin, erkeksen takım elbise giymelisin” gibi toplumsal normlarla büyütülüyoruz. Ancak nonbinary insanlar bu kalıplara uymak zorunda değiller. Kendi kimliklerini, ister sıfır, ister 100 arasında bir yerde tanımlayabilirler.
Bir örnek vereyim: Üniversitede bir arkadaşım var, ismi Baran. Kendisi nonbinary olduğunu söylediği zaman, çoğu insanın kafası karıştı. Çünkü cinsiyet kimliği hakkında en yaygın görüş, ya erkek ya da kadın olmak. Baran, hem kadınsı hem erkeksi özellikleri birleştirerek, kendi kimliğini tamamen özgür bir şekilde yaşıyor. Ama hiçbir şekilde bu durumu zorla dayatmıyor ya da başkalarının hayatını zorlaştırmıyor. Kimliklerini, yalnızca kendini rahat hissettiği şekilde yaşıyor.
—
Nonbinary Kimlik ve Dil: Zamirler
Nonbinary kimlik meselesi, bazı dilsel değişiklikleri de beraberinde getiriyor. Birçok nonbinary insan, onlar (they/them) zamirlerini kullanır. Bu, yani “sen” ve “o” yerine “onlar” demek, cinsiyetin dışında bir dil kullanmak, nonbinary kimlik için oldukça yaygın bir tercih. Düşünsenize, günümüzde bir kişinin cinsiyetini bilmeden sadece “onlar” demek, bu kadar kolay ve doğal olabilir. Ancak, dildeki bu değişim bazen toplumsal normlarla çelişiyor.
Mesela, diyelim ki bir arkadaşınız nonbinary ve kendisi they/them zamirlerini tercih ediyor. Ona hitap ederken, “Sen bunu nasıl hissediyorsun?” yerine “Onlar bunu nasıl hissediyor?” demek gerekiyor. İlk başta dil alışkanlıkları nedeniyle bu karmaşık gelebilir, ama aslında bu tür küçük değişiklikler, toplumu daha kapsayıcı ve özgür kılmak adına çok önemli adımlar.
—
Nonbinary Olmak: Zorlayıcı Olabilir mi?
Nonbinary olmak, bazen zorlu bir deneyim olabilir. Çünkü toplum genellikle, insanların belirli bir cinsiyet kimliği altında yaşamasını bekler. Hadi gelin, şimdi bunu biraz mizahi bir şekilde ele alalım. Farz edelim ki, sabah okula gidiyorsunuz ve bir arkadaşınız size “Ne kadar erkek gibi görünüyorsun, ya da kadınsı bir şey var mı?” diye sormaya başlıyor. İşte o zaman, “Neden benim cinsiyetimi sorguluyorsunuz?!” diyeceksiniz.
Ama nonbinary insanlar için bu tür sorular, oldukça yaygın olabiliyor. Çünkü toplumun genelde kafasında bir “kadın-erkek” ikilemi var. Bu yüzden, bazen nonbinary kimlikler, dışarıdan bakıldığında garip, anlamsız ya da zorlayıcı bir şey gibi algılanabiliyor. Fakat bu kimliği yaşayan bir kişi için, kendi kimliğini bulmak, dışarıdan gelen baskılara rağmen, kendine uygun şekilde yaşamak çok daha değerli ve anlamlı.
—
Sonuç: Nonbinary Kimlik, Kimlikten Daha Fazlası
Nonbinary kimlik, aslında cinsiyetle ilgili toplumsal kuralların, kalıpların dışına çıkmaya cesaret eden bir kimlik anlayışıdır. Kendi kimliğini bulmak, onu tanımlamak bazen zor olabilir, ama bir o kadar da özgürleştiricidir. Nonbinary olan bir kişi, kendini daha rahat ifade edebileceği bir dilde yaşar ve bu kimlik, her birey için farklı şekillerde anlam kazanır.
Bundan dolayı, nonbinary kimlik, sadece bir etiket ya da geçici bir durum değil, bir kişinin hayatını ve kimliğini daha özgürce inşa edebileceği bir yolculuktur. Bizler de, bu tür kimliklere ve farklılıklara saygı göstererek, daha kapsayıcı ve hoşgörülü bir toplum yaratabiliriz. Ve unutmayın, herkesin kimliği kendisine özeldir; o yüzden “nonbinary” olmak, sadece bir etiket değil, bir insanın kendi kimliğini keşfetme sürecidir.
Bgwellness okurlarıyla “Nonbinary ne demek” konusunu paylaşmak gerçekten güzeldi. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere!